Dat Duitse toeristen graag hun vakantie doorbrengen aan de Nederlandse kust weten horecaondernemers uit Noord- en Zuid-Holland maar al te goed. Maar de laatste jaren weten onze oosterburen de oostelijke provincies steeds beter te waarderen. Voornamelijk de Hanzesteden, de Veluwe en de regio Arnhem-Nijmegen zijn in trek. De cijfers liegen er niet om: volgens VisitVeluwe is het aantal Duitse gasten tussen 2016 en 2019 verdubbeld en verbleven Duitse toeristen in 2023 samen ruim een miljoen nachten in Gelderland. Dit is een stijging van 281 procent ten opzichte van 2021. De toename van Duitse toeristen komt niet uit de lucht vallen. De regionale toeristenbureaus van Gelderland en Overijssel trekken samen op onder de naam “Das andere Holland”. Met behulp van sociale mediacampagnes, een magazine en advertenties in de lokale kranten van Nordheim-Westfalen en Nedersaksen nodigen ze de Duitsers uit om hun vakantie vlak over de grens door te brengen.  

Duitse toeristen, Duitse menukaart? 

Ongetwijfeld doen Duitse toeristen dan ook de horeca aan, bevestigt Lieke van der Bruggen, marketeer voor de Duitse markt bij VisitVeluwe. Hoewel café- en restauranthouders hier wel op inspelen, blijft de Nederlandse bezoeker volgens Van der Bruggen hun voornaamste focus. Horecaondernemers richten zich daarnaast vaker op Vlamingen, aangezien zij meer interesse hebben in het culinaire thema. Bij restaurant Ultimo in Nijmegen hebben ze hun menukaart in het Engels vertaald, maar niet in het Duits. Op de vraag of er in de toekomst nog een Duitse vertaling komt, is het antwoord ‘nee’: daarvoor ontvangen ze te weinig Duitse gasten.  

Maar er zijn ook zeker horecaondernemers die er wel voor kiezen hun menu te vertalen. Neem Paul Mahieu, eigenaar van het pannenkoekenrestaurant Den Strooper op de Veluwe. Het viel hem op dat er met name in de zomer veel Duitse toeristen kwamen. Hij besloot hierop in te spelen. ‘Op een gegeven moment hadden we zoiets van: we krijgen zoveel Duitse toeristen over de vloer, laten we ze een menukaart in eigen taal bieden.’ 

Gertrude van Keulen, marketingadviseur bij MarketingOost, adviseert ondernemers om Duitse gasten echt in hun eigen taal aan te spreken. ‘Duitsers zijn punctueel, hechten waarde aan goede informatie en dat alles goed geregeld is.  Duidelijke informatievoorziening, toegespitst op Duitse gasten, is echt aan te raden.’ Dit bevestigt Beatrice Schenk, vertaalster Nederlands-Duits en zelf een Duitse. ‘Duitse toeristen vinden het belangrijk om te weten wat ze eten. Veel cafés en restaurants gebruiken daarnaast chique of grappige namen voor hun gerechten. Het is dan leuk als de Duitse gasten dit ook begrijpen.’ 

Waarom geen Engels? 

Aan de andere kant: de Duitse toerist van vandaag is niet dezelfde als de Duitse toerist van vroeger. ‘De oudere generatie Duitsers die hier dertig jaar geleden kwam, was wat arroganter. Die hadden zoiets van: jullie praten maar Duits’, aldus Mahieu. Vandaag de dag is dat heel anders. ‘De generatie van nu doet zijn best om Engels of zelfs Nederlands te praten.’ Als je als café- of restauranthouder overweegt om je menu te vertalen, is het dus belangrijk om naar je doelgroep te kijken. ‘Wij zijn een bedrijf waar veel gezinnen komen. Het is voor kinderen leuk om het menu in de eigen taal te zien. Als je een duur à la carte restaurant hebt, krijg je een ander publiek. Daar hoef je misschien niet persé je kaart te vertalen.’ Dit bevestigen ze bij het à la carte restaurant De Portier uit Nijmegen. ‘Wij hebben geen menukaart, maar serveren een verrassingsmenu. Onze Duitse gasten spreken eigenlijk ook altijd Engels.’ 

Toch heeft een Duitse menukaart volgens Mahieu nog een groot voordeel: het maakt het voor zijn personeel een stuk makkelijker. ‘Als het heel erg druk is, verlicht je je personeel. Als de gasten het zelf lezen en begrijpen, kunnen ze zelf bestellen. Begrijpen ze het niet, dan ben je er hartstikke druk mee om het allemaal uit te leggen.’ En dan moet je personeel hebben dat zodanig Duits kan spreken, dat ze het direct kunnen vertalen. ‘Mijn Duits is best wel goed, maar dat geldt niet voor iedereen. Dingen op de menukaart zoals uien, gember: dan wordt het lastiger. De meesten van onze ploeg kunnen met Engels goed uit de voeten, maar met Frans en Duits niet.’  

Zelf vertalen 

Een andere drempel voor café- en restauranthouders zijn de kosten van een vertaling. Zeker als je een wisselend menu hebt, kunnen die oplopen. De hoge kosten komen volgens vertaalster Beatrice Schenk doordat een menuvertaling veel tijd kost. ‘Er zijn dingen die gewoon niet te vertalen zijn, zoals het woord borrel. Ook vleesgerechten zijn lastig te vertalen. In Duitsland worden er andere producten gebruikt. Je moet echt heel veel uitzoeken: wat is het, hoe wordt dat in Duitsland genoemd? Soms gaat het snel, maar vaak duurt het wat langer. Net als met vleesgerechten’, grapt ze. 

Ze snapt dat de vertaaltarieven een drempel kunnen zijn. Of je dan je vertaling zelf kunt doen, hangt volgens Schenk af van wat voor menu je hebt. ‘Als je een menu hebt waarop alles heel rechttoe rechtaan is, kun je het zelf doen. Maar als je leuke namen of omschrijvingen hebt, is het beter om een vertaalbureau in te schakelen.’ Paul Mahieu koos ervoor om zelf zijn menu te vertalen. ‘Mijn Duits is redelijk goed, en wat betreft ingrediënten kom je met Google Translate ook ver. Zinnetjes als “Heerlijk, probeer dit!” zijn natuurlijk wel lastiger. Maar al met al zijn we er goed uitgekomen. En we vinden het niet erg als er hier en daar een foutje in zit. Onze Duitse gasten waarderen het dat we de moeite hebben gedaan.’ 

Anna Kranenburg –

De afgelopen paar maanden heb ik een geweldige tijd gehad als stagiair bij het fantastische team van Exito Vertaalbureau. Tijdens mijn master Professioneel Vertalen had ik natuurlijk al een hoop geleerd over de vertaalwereld en de kunst van het vertalen, maar pas tijdens deze stage heb ik pas echt ontdekt hoe het er in de praktijk aan toegaat. 

Meer dan alleen vertalen

Tijdens mijn stage heb ik een schat aan nieuwe ervaringen opgedaan. Van medische teksten en marketingmateriaal tot documenten uit de maritieme sector – ik heb het allemaal mogen vertalen. Daarnaast heb ik geleerd hoe het contact verloopt met particuliere klanten, grote bedrijven en andere vertalers. Hierdoor heb ik kunnen ervaren dat het vak vertalen veel meer omvat dan alleen taal. Het gaat om communicatie met klanten, projectmanagement, en ook krijg je te maken met financiële zaken. 

Als vertaler moet je rekening moeten houden met zoveel meer dan alleen de teksten die je onder handen hebt. Vooral als je ooit als zelfstandige vertaler aan de slag wilt gaan, is het belangrijk om al deze aspecten goed in gedachten te houden. Eén ding is duidelijk: communication is key! Door helder en duidelijk met je klanten te blijven communiceren krijg je een goed beeld van wat je klanten nodig hebben en wat ze van je verwachten. Dit stelt je in staat om beter op hun wensen in te spelen, wat bijdraagt aan een positieve klantervaring en nieuwe kansen opent.

Ik ben Exito dan ook zeer dankbaar dat ze me volledig hebben meegenomen in dit leerproces. Dankzij hen heb ik een helder beeld gekregen van alles wat erbij komt kijken en weet ik nu precies hoe ik ermee om moet gaan. Helaas loopt mijn stage binnenkort ten einde en zal ik afscheid moeten nemen van dit geweldig team.

Van Stage naar Scriptie

Na mijn stage ga ik me volledig richten op mijn scriptie, waarin ik de verschillende vertaalstrategieën zal onderzoeken die worden gebruikt bij het vertalen van humor in de sitcom Friends. Hierbij zal ik me richten op de ondertiteling naar het Nederlands en Spaans. Dit wordt nog flinke uitdaging, omdat de perceptie van humor sterk kan verschillen per cultuur, persoon en situatie. Zeer interessant en ik ben dan ook zeer benieuwd naar wat ik allemaal ga ontdekken.

Met een rugzak vol ervaring en nieuwe inzichten kijk ik uit naar wat de toekomst brengt.

Op naar de volgende stap in mijn vertaalavontuur!